Brak dbaÅ‚oÅ›ci o Å›rodowisko naturalne, a nawet jego dewastacja czÄ™sto towarzyszy produkcji tekstyliów zarówno tych naturalnych jak i sztucznych. DziaÅ‚alność przemysÅ‚u i rolnictwa zwiÄ…zanego z tekstyliami doprowadza do stopniowego zamierania życia biologicznego w okolicach fabryk i plantacji. Wytwarzanie tekstyliów konwencjonalnych wymaga olbrzymich iloÅ›ci zasobów naturalnych, energii i wody. Dla wyprodukowania jednego kilograma baweÅ‚ny potrzebne jest ponad 20 000 litrów wody [źródÅ‚o: Cotton: a water wasting crop, World Wildlife Fund]. Najbardziej popularny materiaÅ‚, baweÅ‚nÄ™ nawozi siÄ™ dużymi iloÅ›ciami pestycydów, zanieczyszczajÄ…cymi glebÄ™ i wody gruntowe. Dodatkowo maszyny potrzebne do jej uprawy zużywajÄ… ropÄ™ i emitujÄ… spaliny do atmosfery. WykaÅ„czanie tekstyliów w produkcji wiąże siÄ™ zaÅ› z użyciem toksycznych klejów i barwników.

  

Również ludzie pracujÄ…cy przy uprawie roÅ›lin i obróbce tekstyliów narażeni sÄ… na różnorakie niebezpieczeÅ„stwa. W wiÄ™kszoÅ›ci przypadków robotnicy rolni pracujÄ… w ciężkich warunkach, bez zabezpieczeÅ„ socjalnych, czÄ™sto na terminowych kontraktach. Wdychane przez nich opary z pestycydów, nawozów, barwników i innych substancji chemicznych doprowadzajÄ… do przewlekÅ‚ych chorób, a niejednokrotnie nawet Å›mierci. Dodatkowo przy uprawie i zbiorach pracujÄ… dzieci, które na 2-3 miesiÄ…ce zamiast chodzić do szkoÅ‚y wysyÅ‚ane sÄ… przymusowo do ciężkiej pracy na plantacjach [źródÅ‚o: Environmental Justice Fundation].

 

Każdy z materiaÅ‚ów, z których szyte sÄ… nasze ubrania wpÅ‚ywa na Å›rodowisko i na ludzi pracujÄ…cych przy jego powstaniu. MajÄ…c na celu pokazanie wieloaspektowoÅ›ci zagadnienia, w odniesieniu do materiaÅ‚ów postrzeganych jako "przyjazne Å›rodowisku",  przedstawiamy zarówno mocne jak i sÅ‚abe ich strony. 

 

 

To materiaÅ‚y niebÄ™dÄ…ce pochodzenia naturalnego. PowstajÄ… w wyniku procesów technologicznych. Można je podzielić na dwie grupy. Jedna to te materiaÅ‚y, które w 100% powstaÅ‚y z substancji chemicznych. Druga to materiaÅ‚y oparte na naturalnych substancjach, gÅ‚ównie celulozie, przetworzonych chemicznie. MateriaÅ‚y syntetyczne sÄ… z reguÅ‚y bardziej wytrzymaÅ‚e, wygodne, elastyczniejsze i nie wymagajÄ… prasowania. Jak siÄ™ okazuje wygoda ta kosztuje, cenÄ™ pÅ‚acÄ… gÅ‚ównie Å›rodowisko oraz pracownice i pracownicy z fabryk, które je produkujÄ…. 

 

 

Produkowane sÄ… z surowców naturalnych. MateriaÅ‚y te sÄ… szeroko wykorzystywane w przemyÅ›le wÅ‚ókienniczym. WÅ‚ókna naturalne możemy podzielić na: pochodzenia roÅ›linnego oraz zwierzÄ™cego. MateriaÅ‚y naturalne sÄ… przewiewne, miÄ™kkie, przyjemne w dotyku, ale także w wiÄ™kszoÅ›ci mniej odporne na Å›cieranie i częściej deformujÄ… siÄ™ w praniu. Naturalne nie zawsze znaczy, przyjazne Å›rodowisku, ale o tym dowiecie siÄ™ czytajÄ…c opisy poszczególnych materiaÅ‚ów. 

 

CzÅ‚owiek tworzy nieustannie odpady: pracujÄ…c, podróżujÄ…c, czy też wypoczywajÄ…c. Odpady te w dużej mierze mogÄ… podlegać recyklingowi. Z wielu z nich można produkować tekstylia, takie zachowanie zgodne jest z zasadÄ… 3R (reduce, reuse, recycle) materiaÅ‚ów prowadzi do ograniczenia iloÅ›ci otaczajÄ…cych nas odpadów. Można, wiÄ™c stwierdzić, że takie materiaÅ‚y sÄ… najbardziej przyjazne Å›rodowisku. Czy aby na pewno? Przetwarzanie materiaÅ‚ów jest przede wszystkim procesem wymagajÄ…cym zużycia ogromnych iloÅ›ci energii (Fletcher, 35). McDonough oraz Braungart, podkreÅ›lajÄ…, że jeÅ›li produkt pierwotnie nie byÅ‚ przeznaczony do powtórnego przetworzenia proces recyklingu może mieć negatywny wpÅ‚yw na Å›rodowisko (McDonough and Braungart, 39). Podczas tego procesu wykorzystuje siÄ™ także substancje chemiczne, które niewÅ‚aÅ›ciwe stosowane mogÄ… być niebezpieczne.

 
MateriaÅ‚y z odnawialnych surowców naturalnych

 

SÄ… to wÅ‚ókna sztuczne wytwarzane z naturalnych surowców. Najczęściej sÄ… to wÅ‚ókna na bazie celulozy. Podczas ich produkcji nie zubaża siÄ™ Å›rodowiska, gdyż ich tworzywo, pozyskiwane jest z jednorocznych roÅ›lin uprawnych (np. kukurydzy, soi, ziemniaków, ryżu, bambusa, pokrzywy, alg morskich itp.). Podczas produkcji stosuje siÄ™ znacznie delikatniejsze Å›rodki chemiczne, niż przy produkcji materiaÅ‚ów sztucznych. WÅ‚ókna te sÄ… w wiÄ™kszoÅ›ci biodegradowalne. StanowiÄ… one alternatywÄ™ dla wÅ‚ókien naturalnych i syntetycznych. (Matusiak, 223)  

 

  

Bibliografia:

1) Braungart, Michael and William McDonough. Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things. New York, NY: North Point Press, 2002.

2) Etyczne dylematy na rynku tekstylno-odzieżowym, red. Monika Malinowska-Olszowy, Toruń, 2009.

3) Fletcher, Kate. Sustainable Fashion and Textiles: Design Journeys. London: Earthscan, 2008.

4) Fairtrade Foundation. “Questions and Answers about Fairtrade certified cotton.” http://www.fairtrade.org.uk/includes/documents/cm_docs/2008/c/cotton_qanda.pdf.

5) Hamnett, Katharine, “Organic Cotton: White Gold” http://www.katharinehamnett.com/Campaigns/Organic-Cotton/.

6) Hanlon, Mary. Analysis: Possible Social and Environmental Impacts; Social Alterations: An Education Lab for Socially Responsible Fashion Design, UK, 2009. http://socialalterations.com/wp-content/uploads/2009/10/Fibre_Analysis_Social_Alterations_2.pdf . (tu też znajduje się rozszerzona bibliografia)

7) Kooistra, Karst and Aad Termorshuizen. “The Sustainability of Cotton: Consequences for man and environment.” Biological Farming Systems. Wageningen University. Science Shop Wageningen UR: Report 223.

8) http://organicclothing.blogs.com

9) http://www.sustainablecotton.org/html/cotton.html

10) http://www.ecotextile.com/news_details.php?id=935