Dobrze prowadzona edukacja ekologiczna powinna budować odpowiedzialność i wrażliwość na środowisko, a także wskazywać, w jaki sposób współpracować z otaczającą nas przyrodą, aby nie szkodzić środowisku naturalnemu, którego częścią jest człowiek. Niestety w kontekście zmian klimatu edukacja skupia się głównie na zagrożeniach, co może wywoływać w odbiorcach poczucie bezradności i opór. Nic dziwnego, większość z nas woli unikać tematów, które wywołują lęk i niemoc.

 

Czy edukacja klimatyczna może być ciekawa i budująca? Zdecydowanie tak, o ile daje przestrzeń do działania. Konstruktywnie prowadzona edukacja klimatyczna pokazuje rozwiązania, wzmacnia sprawczość, unika katastroficznego tonu, uczy myślenia systemowego (przyczynowo-skutkowego) i przekonuje, że wiedza na temat klimatu pozwala świadomie uczestniczyć w debacie publicznej.

 

 

Fermentacja to naturalny sposób, w jaki przyjazne mikroorganizmy (bakterie, drożdże, a czasem pleśnie) wykonują za nas część ciężkiej pracy w kuchni. Te pomocne mikroorganizmy rozkładają cukry i skrobię zawarte w żywności. Kwasy i alkohole pomagają konserwować żywność, zapewniając jej bezpieczeństwo i smak przez dłuższy czas, natomiast gazy sprawiają, że chleb rośnie, a napoje gazowane mają bąbelki. Skąd pomysł, aby mówić o fermentacji w kontekście edukacji klimatycznej? Fermentacja jest namacalnym, widocznym gołym okiem procesem, który każdy może przeprowadzić w domu lub w klasie. Zbudowane wokół tego tematu zajęcia mogą wzmocnić poczucie sprawczości i lepiej zrozumieć mechanizmy, które wpływają na aktualną kondycję klimatu.

Wyrób własnych kiszonek pozwala wykorzystać warzywa, zanim się zepsują. To co miało być odpadem staje się surowcem do nowego produktu.

Mniej wyrzucanego jedzenia oznacza także mniej emisji CO₂ i metanu z wysypisk. Co więcej, fermentacja to naturalny proces, niewymagający energii elektrycznej ani chemii.

Fermentacja pozwala na zachowanie lokalnych warzyw na sezon zimowy. Dzięki takim zapasom nie potrzebujemy sprowadzanych z innych stref klimatycznych warzy owoców. Lokalne produkty nie wymagają długiego transportu ani energochłonnego przechowywania w chłodni.

Dzięki naszym zakupom lokalny rynek może stać się w większym wymiarze wystarczający, nasze wydatki trafiają do lokalnych rolników i sprzedawców. W Maroku kiszą cytryny, w Korei powstaje pikantne kimchi, a w Polsce od pokoleń przygotowuje się ogórki i kapustę

 

 

Fermentacja to naturalny proces, w którym mikroorganizmy, głównie bakterie kwasu mlekowego, przekształcają cukry zawarte w warzywach w kwas mlekowy. To właśnie kwas mlekowy nadaje kiszonkom charakterystyczny kwaśny smak, chrupkość i trwałość, działając jednocześnie jak naturalny konserwant.

 

Dlaczego to takie ważne? Czysty słoik to dom dla dobrych bakterii. Jakikolwiek brud zaprasza niepożądanych gości – pleśnie i drożdże, które zniszczą Twoją pracę. W czystym słoiku bakterie kwasu mlekowego mają optymalne warunki do działania, dzięki czemu kiszonka jest chrupiąca, dobrze ukiszona i pozbawiona nieprzyjemnych zapachów.

Solanka składa się z przegotowanej wody i soli w proporcji 30-35 gramów soli na 1 litr wody. W uproszczeniu: 1 łyżka soli na 1 litr wody. Sól wyciąga wodę z warzyw, spowalnia złe bakterie, tworzy idealne środowisko dla dobrych bakterii.

 

Porada: Należy używać soli niejodowanej, najlepiej kamiennej lub morskiej bez dodatków. Sól kamienna lub morska bez dodatków jest najbardziej przewidywalna i pozwala bakteriom fermentacyjnym pracować bez przeszkód, zapewniając stabilny smak i teksturę kiszonek.

 

Większość sezonowych warzyw nadaje się do kiszenia. Zestaw przetestowany przez nas na warsztacie to kombinacja buraka, cukinii, dyni, jabłka, jarmużu, czosnku z dodatkiem nawłoci i jałowca. Pokrojone warzywa powinny zostać ułożone ciasno w słoikach, a następnie zalane solanką tak, aby były całkowicie przykryte wodą. Warzywa muszą być całkowicie zanurzone w zalewie, w przeciwnym razie może pojawić się pleśń.

 

Porada: Jeśli warzywa wypływają, przyciśnij je liściem kapusty lub użyj czysto umytego kamyczka jako obciążnika.

Szczelnie zakręcone słoiki zostawiamy na kilka godzin w temperaturze pokojowej, potem przenosimy w chłodniejsze miejsce (piwnica, spiżarnia, dolna półka lodówki).

 

Cały proces fermentacji trwa zwykle od kilku dni do kilku tygodni, w zależności od temperatury i rodzaju warzyw. Początkowo smak kiszonek jest łagodny i lekko słony, następnie staje się coraz bardziej kwaśny i złożony. Jeśli przygotujesz własne kiszonki, możesz spodziewać się:

Pamiętaj: Im niższa temperatura, tym wolniejsza fermentacja. W lodówce proces praktycznie się zatrzymuje – to sposób na “zamrożenie” kiszonki w idealnym momencie.

 

 

Kiszenie to prosty proces, jednak u początkujących budzi sporo wątpliwości. Dlatego zebraliśmy najczęściej pojawiające się pytania wraz z odpowiedziami, które rozwiewają fermentacyjne mity.